Governu lansa ona serbisu komersial Kabu Timor-Leste, Empreza Públiku

DILI (TOP) - Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão akompaña husi membru governu sira hala’o tiha ona lansamentu ofisial ba serbisu komersial Kabu Timor-Leste, Empreza Públika. (CTL.E.P).

Membru governu sira ne’ebé akompaña PM Xanana iha seremonia lansamentu ne’e mak hanesan, Vise-Primeiru Ministru, Ministru Kordenadór Asuntu Ekónomiku, no Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuady Lay, Ministru Transportes no Komunikasaun, Miguel marques Gonçalves Manetelu, Ministru Planiamentu no Investimentu Estratéziku (MPIE), Eng. Gastão Francisco de Sousa, Ministra Finansas, Santina Cardoso no Embaixadora Austrália iha Timor-leste Caitlin Wilson.

Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão iha nia diskursu hateten, ho satisfasaun ne’ebé boot tebes hodi halo lansamentu komersiál Kabu Timor-Leste no hahú operasaun komersiál liuhosi Sistema Kabel Submarinu Súl Timor-Leste nian.

"Ohin loron ida ne’ebé importante ba dezenvolvimentu ita-nia sistema nasionál telekomunikasaun nian. Iha Juñu 2024, ha'u iha ne'e iha Bebonuk hodi marka chegada hosi fiu fibra ótika submarinu dahuluk Timor-Leste nian. Ohin, ita hakat tan pasu importante ida ho inísiu operasaun komersiál patrimóniu nasionál ida-ne’e hosi Cabos de Timor-Leste ida ne'eb'e konfiável fornese ba Timor-Leste asesu ba konetividade internasionál ne’ebé boot liu no tau baze ba serbisu internet ne’ebé lais liu, konfiável liu no baratu liu," hateten PM Xanana durante nia diskursu iha serimonia lansamentu ne’e iha loron Tersa, 28 Jullu 2026.

Xefe Governu ne’e hatutan, governu sei kontinua oferta hodi apoia dezenvolvimentu Cabo de Timor-Leste EP, dezempeña papél krítiku hodi asegura katak kabu ne’e sei funsiona ho efetivu, sustentável no hodi fó benefísiu ba povu timor.

“Ida-ne'e hotu kona-ba suporta infraestrutura dijitál ne'ebé reziliente ho konetividade ne'ebé konfiável ne'ebé sustenta kreximentu ekonómiku, seguransa nasionál no prestasaun servisu públiku no setór privadu”.

Vise-Primeiru no Ministru Koordenadór ba Assuntu Ekonómiku, Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay iha nia intervensaun katak, infraestrutura dijitál moderna importante tebes atu sustenta kresimentu ekonomiku, atrai investimentu, hadi'a serbisu públiku no loke oportunidade foun ba negósiu, edukasaun, saúde no inovasaun.

Vise-Primeiru no Ministru Koordenadór ba Assuntu Ekonómiku, Ministru Turizmu no Ambiente, Francisco Kalbuadi Lay./Net.

"Parabéns ba ita hotu iha serimónia lansamentu komersiál ida ne'e hodi konekta Timor-Leste ba mundu no mundu mai Timor-Leste. Ha’u nu’udar Ministru Koordenadór bá Asuntu Ekonómiku sente onra no mós kontente tebes liu husi lideransa Maun Bo’ot Kay Rala Xanana Gusmão nian ho esforsu tomak husi Ministru Transporte no Telekomunikasaun no mós ita hotu," hateten Vise-PM.

Iha fatin hanesan, Prezidente Konsellu Jerál atuál Ministru Transportes no Komunikasoens, Miguel Marques Gonçalves Manetelu hateten, governu halo investimentu boot ba Kabu Timor-Leste tanba ne’e husu ba públiku liu-liu peritu Timor-oan sira ne’eb’e matenek iha setor telekomunikasaun no IT, la’os de’it sira ne’ebé serbisu iha governu nu’udar Timor-oan kontinua hamutuk halo diskusaun oinsa ba oin ne’e.

Tuir mensajen husi Primeiru-Ministru nian oportunidade mak ohin lori vantajen, maibé lori mós dezafiu ba timor, tanba hakat tan pasu foun liga seguransa sibernetika, liga ba krime sibernetika ho sasan sira ne’e hotu prosesu lao hela.

Governante ne’e hatutan, Ministériu Transporte no Komunikasoen sei fornese internet ba instituisaun governu sira, kona-ba internet ba populasaun mai husi operador telekomunikasaun no ISP.

“Hanesan ita temi bebeik kapasidade kabu vocus nia 27 terabyte, kapasidade kabu Timor-Leste terabyte 13.5, dadaun ne’e, kapasidade másimu internet ne’ebé uja iha Timor ne’e gigabyte 40, siknifika katak ita nia rezerva internet ne’e boot tebes, agóra pergunta mosu se hanesan ne’e operador sira persija hira depende ba merkadu sira sosa oituan, sosa barak depende ba merkadu,” esplika Ministru Manetelu.

Iha tinan 2012, Governu Timor-Leste liberaliza setor telekomunikasaun atu permite operador telekomunikasaun sira seluk bele tama hodi kompete ho Timor Telecom (TT). Husi desijaun liberalizasaun ne’e mak ikus mai mosu TELEMOR, TELKOMCEL no ISP hamutuk 20.

“Ministériu Transportes no Komunikasaun sei fornese internet ba instituisaun governu sira ba too munisipiu no sei ba too mós postu sira bainhira fiu ne’e konetadu too iha postu ho suku sira ne’ebé mak fiu ne’e liu ba ida ne’e responsabilidade MTK nian.”

Ministériu tutela sei kontinua halo diskusaun ho operador sira hodi asegura katak internet tenki baratu duni ba populasaun, ho velosidade ne’ebé di’ak no ANC kontinua superviziona operador telekomunikasaun no ISP sira iha supervizaun Ministériu Transporte no Komunikasaun nian.

Caitlin Wilson./Net.

Ikus liu, Embaixadora Austrália ba Timor-Leste, Caitlin Wilson konsidera Kabu Timor-Leste hanesan infraestrutura telekomunikasaun ne'ebé krítiku, ida-ne'e mak investimentu loloos iha futuru Timor-Leste nian, investe iha kresimentu ekonómiku, inovasaun, oportunidade ba edukasaun, serbisu governu nian no oportunidade ba setór privadu no ba jerasaun sira iha futuru. Apoia ekonomia dijitál moderna ida ne’ebé liga Timor-Leste, tantu liu husi serbisu eletróniku no komérsiu eletróniku, besik ba rejiaun no mundu tomak.

“Ida-ne'e sei ajuda ultrapasa esperiénsia no difikuldade sira to'o ohin loron kona-ba konetividade internet ne'ebé limitadu.”

The Oekusi Post
Author: The Oekusi PostWebsite: https://www.oekusipost.comEmail: Este endereço de email está sendo protegido de spambots. Você precisa do JavaScript ativado para vê-lo.
www.OeKusiPost.com nu’udar plataforma media online iha Oe-Kusi Ambeno, Timor-Leste ne’ebé aprezenta notísia iha área oioin iha teritóriu nasionál. Rua. Numbei, Oe-Kusi Ambeno Mobile: +670 7723 4114 Email: info (at) OeKusiPost.com

Online Counter