DILI (TOP) – Konsellu Ministru sira aprova ona projetu Dekretu-Lei ida ne’ebé permite uza prosedimentu solisitasaun kotasaun ka ajuste diretu, la haree ba valór kontratu, ba obra hadi’a asesibilidade no reabilitasaun sidade Dili. Ministru Obras Públikas, Samuel Marçal, mak aprezenta projetu ne’e.
Diploma ne’e mak Rejime Espesiál Aprovizionamentu ba Konstrusaun Infraestrutura atu Hadi’a Asesibilidade no Reabilitasaun Sidade Dili. Governu esplika katak rejime ne’e parte husi preparasaun ba eventu sira ne’ebé relasiona ho Prezidénsia Timor-Leste nian ba ASEAN, ne’ebé tuir planu sei hahú iha tinan 2029.
Ba projetu sira ne’e, diploma permite uza solisitasaun kotasaun ka ajuste diretu, la haree ba valór kontratu. Ida ne’e signifika katak valór kontratu la determina tipu prosedimentu ne’ebé tenke uza, hanesan iha regra normál. Maski nune’e, diploma hateten klaru katak rejime ne’e la sees husi prinsípiu no regra seluk ne’ebé aplikavel ba aprovizionamentu públiku no ezekusaun despeza públika. Governu hateten diploma ne’e simplifika prosedimentu ba projetu prioritáriu sira, atu garante obra sira finaliza tuir tempu.
Iha perspetiva Prezidénsia ASEAN, Dili, nu’udar kapitál nasaun nian, sei simu delegasaun no vizitante barak husi nasaun membru ASEAN. Tan ne’e, sidade nia estrada, dalan ba ema-la’o-ain no espasu públiku presiza hadi’a antes eventu sira ne’e.
Rejime ne’e foka ba seksaun neen husi estrada no dalan urbanu sira iha Dili, ho intervensaun iha estrada, dalan ba ema-la’o-ain no espasu públiku. Iha mós substituisaun sistema eletrisidade públika husi rai leten ba rai-okos, no instalasaun ka pré-instalasaun infraestrutura públika ba saneamentu, abastesimentu bee-moos no telekomunikasaun.
Ministériu Obras Públikas (MOP) no empreza públika sira iha nia tutela mak implementa projetu sira. Komisaun Nasionál Aprovizionamentu, I.P., responsavel ba prosedimentu aprovizionamentu, no Ajénsia Dezenvolvimentu Nasionál, I.P., mantein nia kompeténsia ba verifikasaun téknika no finanseira, no kompeténsia seluk ne’ebé lei aplikavel fó ba nia.
Obra estrada ne’ebé la’o ona
Tuir relatóriu MOP nian kona-ba estrada urbana, nasionál no munisipál, Governu konsege finaliza projetu 27 iha tinan 2025, no planu atu ezekuta projetu foun 160.
Iha Dili laran, projetu balu ne’ebé daudaun ne’e la’o besik finaliza ona, atinji 92% to’o 95%. Projetu hirak ne’e inklui estrada husi Aitarak-Laran ba Lavandaria (Bairo-Pite), estrada urbana no drainajén iha Kakaulidun (Bairo-Pite), faze daruak husi Ponte Myfriend ba Lahane, no estrada Metiaut to’o Ponte Hera (Faze II). Iha mós projetu emerjénsia sira seluk hanesan Christo Rei–Dolok Oan, Rotunda Nicolau Lobato–Rai Kotu, Delta I, II no IV, no Fomento–Manleuana.
Antesedente: ajudikasaun diretu iha 2024
Rejime Jurídiku Aprovizionamentu (RJA) hateten katak projetu fíziku ne’ebé iha implikasaun ba Orsamentu Estadu, karater emerjénsia ka normál, tenke tane as no garante prinsípiu transparénsia.
Antes ne’e, iha 16 Abríl 2024, Governu diside halo ajudikasaun diretu ba kompañia nasionál lima atu halo reabilitasaun estrada urbana sira iha Dili, nu’udar preparasaun ba vizita Sua Santidade Papa Francisco ba Timor-Leste. Maibé, iha lokál obra, kompañia kontratór sira la tau kuadru informasaun ka avizu kona-ba identidade kompañia, kuantidade orsamentu no durasaun obra.
Ministru Samuel Marçal dehan tempu ne’ebá katak auzénsia kuadru avizu la’ós problema boot, no husu komunidade atu kolabora. Nia esplika katak projetu sira ne’e ho karater emerjénsia, tanba ne’e empreza halo obra uluk, no téknika sira prepara dokumentu no verifika kustu kedas. Kuandu kontratu iha ona, mak kuadru avizu tau.
“Projetu ne’e ho karater emerjénsia, nune’e empreza kontratór sira halo hela, depois ita sei prepara dokumentu, halo verifikasaun, kustu ne’e hira-hira, depois kuandu tau iha kontratu mak ita bá tau iha kuadru avizu ne’e,” Ministru Samuel Marçal hateten.
Kompañia nasionál lima ne’ebé MOP kontrata tuir informasaun ne’ebá mak Arquiris Unipessoál Lda (estrada Kristu Rei–Dolok Oan), Montana Di’ak Unipessoál Lda (Rotunda Nicolau Lobato–Rai Kotu), Jonize Construction Unipessoál Lda (Delta I no Fomento–Manleu), Star King Unipessoál Lda (Delta II no Delta IV), no Fortuna Unipessoál Lda (estrada emerjénsia diresaun Manleu-Ana).

