DILI (TOP) - Polisia Nasionál Timor-Leste liu husi ekipa Diresaun Serbisu Investigasaun Kriminal kontinua halo operasaun foun iha Armagen Bidau hodi konsege konfiska tan kareta ki’ik ida koor silver ne’ebé deskonfia forte utiliza hodi transporta osan falsu ba halo tranzasaun iha loja sira iha Dili laran.
Iha operasaun ne’e, autoridade sira mós lori hamutuk sidadaun Xina ida ne’ebé suspeitadu envolvimentu iha rede osan falsu, no agora asegura hela iha sela polísia ba prosesu investigasaun klean liután.
Fontes seguransa hateten katak, kareta ne’ebé asegura ne’e suspeita katak uja hanesan meiu prinsipál ba distribui osan falsu, ne’ebé depois utiliza hodi hola sasan iha loja sira ne’ebé bele halo prejuízu ba komersiante no ekonomia lokál iha rai-laran.
Serbisu investigasaun kriminal asegura katak, operasaun ne’e sei kontinua atu buka no desmantela rede kriminal osan falsu ne’ebé bele halo instabilidade iha sistema finanseiru nasaun nian.
Autoridade sira apela ba públiku atu sempre alerta no relata atividade suspeita, atu prevene sirkulasaun osan falsu iha komunidade.
Hafoin kazu ne’e akontese, Primeiru-Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão vizita kedas Kuartel Jeral PNTL hodi hare besik liu-tan osan falsu hirak ne’e, no orienta Komandante Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL), Kornissáriu Assistente Afonso dos Santos ho Segundu Komandante Jerál, Komissária Natercia Eufrasia Soares Martins atu kontinua halo investigasaun kle'an bá sidadaun neʼebé diskonfia rai osan Dolar Amerikanu falsu.
Xefe Governu fó orientasaun ne'e hafoin Komandu PNTL rasik liu-hosi ekipa Diresaun Serbisu Investigasaun Kriminál identifika rai osan falsu dolar Amerikanu ho montante ne'ebé boot iha armajen Loja Xineza iha aldeia Sagrada Familia, Suku Bidau Santa Ana, Postu Administrativu Cristo Rei, Munisípiu Dili.
Xefe Governu ne’e mós apresia ho atuasaun PNTL nian ne'ebé deskobre no detekta sidadaun ne'ebé ho intensaun aat hodi lori osan falsu tama mai Timor-Leste.
Entretantu, iha parte seluk, Prezidente Republika (PR), José Ramos-Horta bainhira hasoru malu ho Primeiru Ministru (PM), Kay Rala Xanana Gusmão iha Palásiu Prezidensial iha loron Kinta, 16 Abril 2026 husu atu fó pena todan ba autór sira ne’ebé hatama osan falsu mai Timor Leste (TL).

“Prezidente Repúblika husu ba ha’u nu’udar Xefe Governu atu komunika ho instituisaun relevante sira tenke fó kastigu todan ba autor sira ne’ebé hatama osan falsu mai ita nia rain,” hateten PM Xanana ba Jornalista sira iha Palásiu Prezidensial, Dili, Kinta, 16 Abril 2026.
PM Xanana konta katak, hafoin remata reuniaun Konsellu Ministru sira iha loron Kuarta liuba, nia mós ba haree direta osan falsu sira iha Bidau Santa Ana, no mós ba iha Kuartel Jerál PNTL atu hetan informasaun ruma.
“Bainhira to’o ne’eba polisia sira seidauk hato’o relatoriu mai, maibé ha’u hetan ona informasaun husi ema ida ba iha loja Centro iha Pantai Kelapa ba sosa sasan mak hare osan falsu komesa sirkula ona, ne’e mak loja ne’e dehan ba troka de’it iha Banco Central, ba to’o ne’eba Banco dehan fali ba hato’o informasaun ne’e iha Polisia no Ministériu Públiku. Sira la hatene loos atu ba ne’ebé, maibé sorte haree fali gravasaun CCTV ne’e mak hetan ema sira ne’e la’o-tama sai sira nia kareta ne’ebé sira ba to’o iha uma iha Bidau Santa Ana ne’eba mak konsege hetan osan falsu ho montante boot,” PM Xanana konta.
“Ne’ebé ohin dader ha’u mai informa ba Prezidente Repúblika kona-ba assuntu ne’e no Prezidente mós dehan kedas favór fó hatene ba ita nia instituisaun sira para tau kedas autor sira iha prijaun, labele halo detensaun 72 oras deit,” PM Xanana informa.
Deteksaun ba osan falsu hamutuk millaun US$ 4 resin ne’e akontese iha loron Kuarta, 15 Abril 2026 iha armajen negosiante China ne’ebé lokaliza iha área Bidau Santa Ana, Dili.
Monta osan falsu hirak ne’e oras ne’e asegura hela iha seksaun investigasaun kriminal hodi kontinua halo investigasaun klean liu-tan tuir lei ne’ebé eziste.


