Patraun Nidela hahu kria rasismu iha Ambeno

AMBENO (TOP) – Patraun ka nain ba restaurante Nidela ne’ebé fornese hahan ba kuarentena sira iha Rejiaun Administrativa Espesial Oe-Kusi Ambeno (RAEOA) hahu kria ona rasismu hodi hafahe entre sidadaun sira husi parte foho no vila iha Oe-Kusi Ambeno.

Iha loron Kuarta 02 Juñu 2021, sidadaun kuarentena balun protesta maka’as ba kompañia ne’ebé fornese hahan ba kuarentena Mahata, Oe-Kusi Ambeno sin ona, maibé depois patraun restaurante Nidela Café, Adelaide da Costa rejeita deklarasaun ne’e iha loron ne’e kedas, no tuir mai seidauk sente satisfas patraun ne’e nia katuas oan ho ID Facebook Nilton Remedios kontinua hasai fali lia-fuan rasismu iha plata forma media sosial (Facebook) katak, “kaladi foin mai husi Dili hanesan loos foin mai husi foho, ne’e pão tau na’an manu la’os ular dasar foho duni”.

Hafoin mosu deklarasaun rasismu ne’e, mosu reasaun maka’as husi sidadaun sira iha mundu virtual ne’e. Balun komenta katak, patraun Adelaide da Costa ne’e nia husi Oe-Kusi Villa, maibé nia katuas ne’e mós husi foho, suku Abani.

“Bele halo komentariu mana maibé, labele temi lia-fuan Dasar FOHO Duni...Mana haluha tiha katak ita nia fuan-sorin mós ema mai husi FOHO (Suco Abani). Ha’u rasik mós FOHO-OAN ka Bobometo Oan,” komenta Tsutai Neno iha plata forma media sosial (Facebook).

“Mana bele rejeita espekulasaun sosial sira ho liafuan neutro no labele diskrimina foho oan. Labele hanoin konservativu katak ema sidade oan de’it mak matenek no hatene buat hotu. Mana bele esplika ho maneira correcta la’os diskrimina hirak ne’ebé lahatene problema ne’e. SAY NOT ba RACISM IHA OEKUSI,” afirma Tsutai Neno.

Antes ne’e, estudante Gregorio Cono Falo dadauk ne’e iha kuarentina dormitoriu diresaun alfandega Mahata RAEOA katak, sente triste Prezidente Autoridade ho nia ekipa saúde sira nia atendimentu ne’e la’os atu serve sira nu’udar ema maibé, hanesan fali animal.

“Ami sente triste tebes bainhira sira fó etu ne’ebé  maka sin, pao ne’ebé nakonu ho ular depois sira fahe ami be aqua ida loron tomak ida, fó de’it ida, se Prezidente Autoridade ho nia ekipa saúde sira kontinua fó hahan sin hanesan ne’e,  ami kabun moras tanba sira hakarak estraga ami no sira hakarak atu oho ami,” Cono Falo hateten via kontaktu telemovel ba The Oe-Kusi Post (TOP), Kuarta 02 Juñu 2021.

Tuir video badak ne’ebé redasaun TOP asesu, ema sira iha kuarentena haksesuk malu ho ekipa saúde sira kona-ba hahan sin ne’ebé distribui husi ekipa saúde sira iha kuarentina Mahata.

“Ami ne’e la’os Animal, ami mós iha uma atu toba keta imi tau kedas racun ruma ba iha hahan karik ami mate kadas, tanba horseik hahan nakonu ho nehek,” komenta sidadaun ida ho Laes-Meto iha video badak ne’e.

Hafoin kazu ne’e akontese, Prezidente Autoridade ba RAEOA, Arsenio Paixão Bano katak, nia mós foin akompaña akontesimentu ne’e iha oras balun liuba, no orienta ona nia ekipa sira hodi halo prosesu investigasaun kona-ba kestaun ne’e.

“Agora ha’u haruka halo hela investigasaun depois pilar 3 no pilar 4 sei halo konferensia ba imprensa. Ha’u mós foin haree video ne’e,” hateten Bano via kontaktu telemovel ba TOP, Kuarta 02 Juñu 2021.

“Ha’u husu ona ema balun iha kuarentina katak hahan ne’e di’ak hela agora ha’u mós lakohi hahan aat ba ema sira ne’ebé mak iha kuarentena ne’e klaru,” Bano afirma.

“Agora ha’u haruka ema sira halo hela investigasaun la hatene rezultadu seidauk hatene kona-ba empreza ne’e orsida ita boot sira hein de’it iha rezultadu investigasaun depois maka fó deklarasaun orsida. Sei orsida investigasaun sai katak hahan ne’e aat ne’e suspende duni”.

Bano klarifika katak, la’os nia maka tein ka fornese hahan ba ema sira iha kuarentena Mahata maibé iha empreza lokal ida maka fornese hahan sira ne’e ba sidadaun sira iha kuarentena.

Arsenio Bano mós komenta iha nia konta Facebook katak, maske nia oferese hahan didiak de’it mós ema sira ne’e sei la simu nafatin, tanba tuir Bano katak, ema sira protesta ba hahan ne’e maka la gosta duni nia.

“Tebes, wainhira balun lagosta ita, hahan ita oferese diak oinsa mos sira dehan ladiak hotu, atu midar oinsa mos dehan lamidar hotu, maibe RAEOA avansa nafatin. Sira nebe hakarak hahan tuir gosto rasik bele pesan husi ida idak nia uma, penting hela kuarantena too 14 hari, kumpri protokolu Covid-19,” komenta Bano iha nia konta Facebook.

Patraun restaurante Nidela Café, Adelaide da Costa katak nia restaurante ne’e durante ne’e hetan fiar husi Autoridade ba Rejiaun Administrativu Espesial Oe-Kusi Ambeno (RAEOA), liliu ho responsavel pilar 3 ba serbisu Mitigasaun Covid-19 RAEOA maka fornese ai-han ba kuarentena lubuk ida iha Oe-Kusi Ambeno hanesan kuarentena Oel-Upun, auto-kuarentena, fatin Izolamentu, kuarentena dormitoriu Alfandega Mahata, no Sakato.

“Ami oferese durante tinan ida nia laran nunka iha problema,” patraun restaurante Nidela Café komenta liu husi video badak ida ne’ebé The Oe-Kusi Post (TOP) asesu iha pájina ofisial ZEESM TL, Kuarta 2 Juñu 2021.

Patraun Adelia hatutan, loloos ne’e ema sira ne’ebé maka husi Dili ba Oe-Kusi Ambeno ne’e hamutuk ema nain 83 ne’ebé fahe de’it iha fatin rua, kuarentena Mahata, no Oel-Upun. Ema hamutuk nain 44 maka iha kuarentena Mahata, no sira seluk iha Oel-Upun.

“Hakarak deklara katak iha publikasaun Media Sosial fó sai katak ami oferese ba ema 42 de’it, maibé, tuir loloos ne’e ami oferese ba fatin kurentena dormitoriu Alfandega Mahata ho total 52 pessoas, ne’ebé inklui pessoal saúde, polisia no pessoal SAS”.

“Hakarak hato’o katak menu matabisu ba fatin Karantina no Auto Karantina hamutuk 189 pessoas, menu matabisu hanesan de’it, maibé sira nia lima husi fatin Karantina Dormitorio Alfandega Mahata mak halo protesto katak Matabisu pão ne’e sin no Ular. Maibé, atu krarifika deit katak Pão nia laran komposta husi Na’an Manu rahun, tau fehuk ropa koa kiik, tomate, pimenta, masin, saus ras pedas, saus tomat no kahur hamutuk maka ense ba pão laran. Kona ba informasaun ne’ebé agora espalla iha Media Sosial ne’e lalos,” patraun restaurante Nidela Café rejeita protesta husi sidadaun kuarentena Mahata nian.

Nune’e mós Julio Sani Nono nu’udar médiku ne’ebé responsabiliza kuarentena Mahata maske la koko han pão ne’ebé sidadaun sira ne’e protesta, maibé ho lalais de’it nia dehan ema sira ne’ebé protesta kona-ba pão ne’ebé sin ona ne’e la loos ida, tanba tuir nia katak ninia pão ne’ebé nia han ne’e la sin ida.

“Ohin dader ami hetan matabixu ne’ebé iha media sosial sira fó sai katak, hahan ne’ebé sira hetan ne’e … pão ne’e aat ou sin ou ular, mas na realidade la’e, tanba ami hotu-hotu simu hanesan de’it. Husi ema nain 52 ne’ebé simu matabixu ne’e ha’u hanoin di’ak hela la sin, ne’ebé ha’u esklarese katak media sosial ne’e laloos,” komenta médiku Julio Sani Nono sem halo ezame laboratoriu kona-ba hahan ne’e rasik hodi bele justifika hahan ne’e sin duni ka la’e.

Marcelino Bata
Author: Marcelino BataWebsite: https://www.oekusipost.comEmail: Este endereço de email está sendo protegido de spambots. Você precisa do JavaScript ativado para vê-lo.
Jornalista
Jornalista TOP. Bandu atu simu envelope ka sasan ruma husi fonte informasaun sira.

PUBLISIDADE